Küresel piyasalar savaş ve enerji arzı riskini fiyatlıyor

A1 Capital'in raporunda, ABD ve Avrupa ile bağlantılı gemilere yönelik son saldırıların, İran ile ABD-İsrail güçleri arasındaki çatışmada bir tırmanışa işaret ettiği ve çatışmaların başlamasından bu yana bölgede vurulan gemi sayısını en az 16'ya çıktığı belirtildi. İran askeri komutanlığının, İsrail'e ve Orta Doğu'daki çeşitli hedeflere ateş açtıktan sonra yaptığı açıklamada, dünyanın petrolün varil fiyatının 200 dolara ulaşmasına hazırlıklı olması gerektiği aktarılırken raporda şu bilgiler verildi:

"Tahran'daki bir bankanın şubesine gece saatlerinde düzenlenen saldırının ardından İran askeri komutanlığının sözcüsü İbrahim Zolfakari, İran'ın ABD veya İsrail ile iş yapan bankalara saldırılarla karşılık vereceğini, Ortadoğu genelindeki insanların bankalardan 1000 metre uzak durması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Uluslararası Enerji Ajansı, ABD-İsrail-İran savaşı nedeniyle arz şoklarından kaynaklanan petrol fiyatlarındaki artışı kontrol altına almak amacıyla, tarihindeki en büyük adım olan 400 milyon varil petrolün serbest bırakılmasına karar verdi. IEA üyesi ülkeler 1,2 milyar varilden fazla acil durum petrol stoğuna sahipken, hükümet yükümlülüğü altında endüstri stoklarında da 600 milyon varil daha bulunmaktadır.

Ancak piyasalar, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) planının çatışma nedeniyle bloke edilen petrol hacmini telafi edip edemeyeceğinden şüphe duyduğu için petrol fiyatları dün toparlandı. Çünkü; Eğer önümüzdeki ay 100 milyon varil petrol serbest bırakılırsa, günlük üretim hızı yaklaşık 3,3 milyon varile ulaşacak; bu da İran ve Umman arasındaki Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olması nedeniyle şu anda yaşanan günlük yaklaşık 20 milyon varillik üretim kesintisinin çok küçük bir kısmını oluşturuyor.

G7 üyesi Japonya, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) koordineli uluslararası rezerv salınımı için resmi onayını beklemek yerine, öncelikle küresel enerji piyasasındaki arz ve talebi rahatlatmak için harekete geçerek ve rezervlerinden yaklaşık 80 milyon varil petrolü bu ayın 16'sından itibaren piyasaya sürmeyi planladığını açıkladı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Trump'ın gelecek haftadan itibaren ABD Stratejik Petrol Rezervinden 172 milyon varil petrolün serbest bırakılmasına yetki verdiğini söyledi.

Bu arada ABD Enerji Bilgi İdaresi de yaptığı açıklamada, geçen hafta ABD ham petrol stoklarının arttığını, yakıt stoklarının ise düştüğünü belirtti. Bu durum da, İran ile savaşın küresel ticareti ve arzı alt üst etmesi nedeniyle benzin ve dizel fiyatlarının artmaya devam edeceği endişesiyle benzin ve dizel talebinin artmasından kaynaklanıyor. Talep göstergesi olarak kabul edilen toplam ürün arzı, geçen hafta 19,87 milyon varil/gün seviyesinden 21,2 milyon varil/güne yükseldi. Diğer taraftan ise; Rafineri kullanım oranlarının artması, rafinerilerin depolama kapasitelerini kullanarak bu durumdan para kazanabilecekleri fikrine kapıldıklarını gösteriyor.

ABD tüketici fiyat endeksi Şubat ayında yüzde 0,3 artarak beklentilerle örtüştü ve Ocak ayındaki yüzde 0,2'lik artışa göre hızlandı. Şubat ayına kadar olan yıllık dönemde ise tüketici fiyat endeksi yüzde 2,4 artarak beklentilerle paralel bir seyir izledi.

Gümrük vergilerinin etkilerine karşı hassas olan sektörlerin (gıda ve enerji hariç mal fiyatları) oldukça düşük seviyelerde kaldığını görülmekte. Bu durum esas olarak otomobil fiyatlarındaki düşüşten kaynaklanmaktadır, ancak otomobilleri dışarıda bıraksak bile, temel malların fiyatları aylık bazda sadece yüzde 0,2 artmıştır. Bu da bize halen ithalat fiyatlarının yükselmeye devam ederken ve aylık 20/25 milyar dolarlık ek gümrük vergisi maliyetinin Amerikan şirketleri tarafından karşılanmaya devam ettiğini göstermektedir.

Genel de iyi gelen verilere karşın piyasanın neredeyse tepkisiz kalması ise petrol fiyatlarındaki hareketlere bağlı olarak benzin fiyatlarının hızla artması ve ulaşım ve lojistik maliyetleri ile havayolu ücretlerinin de artması olasılığı ile ABD'de manşet enflasyonun ikinci çeyrekte yüzde 3'ün üzerine çıkma ve yıl sonuna kadar yüzde 3'ün altına düşmeyeceğinin tahmin edilmesinden kaynaklanmaktadır. Bunun Fed üzerindeki ne olacaktır dersek de; FED manşet enflasyon konusunda muhtemelen endişeli olacaktır, ancak çekirdek göstergeler (gıda ve enerji hariç) düşmeye başlaması ve yılın sonlarına doğru faiz oranlarını 2 kez düşürme konusunda daha rahat hissedecekleridir.

Pazartesi günü 120 dolara kadar yükselen ve daha sonra 90 dolar civarına gerileyen petrol fiyatları, dün yaklaşık yüzde 5 arttı ve arz kesintisi endişelerinin yeniden canlanmasıyla bu sabah günü Asya piyasalarında da yükselişini sürdürdü. Wall Street'in ana hisse senedi endeksleri düştü ve Asya'daki hisse senetleri de aynı şekilde geriledi. İran, uzun süreli bir ekonomik şok uygulama niyetini “Petrol fiyatının varil başına 200 dolara çıkmasına hazırlanın, çünkü petrol fiyatı bölgesel güvenliğe bağlı ve siz bu güvenliği istikrarsızlaştırdınız" diyerek açıkça ortaya koydu. Bu, IEA'nın yükselen fiyatları soğutmayı amaçlayan büyük bir stratejik rezerv salınımı duyurusuna İran'ın doğrudan ve güçlü bir yanıtı gibi görünüyor.

Bu arada; Pekin, Orta Doğu çatışmasının yol açabileceği potansiyel iç yakıt kıtlığını yönetmek için rafinerilere Mart ayından itibaren rafine yakıt ihracatını derhal durdurma emri vermiş. Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) tarafından çıkarılan yasak, benzin, dizel ve havacılık yakıtı sevkiyatlarını kapsıyormuş.

ABD doları yüzde 0,3 oranında değer kazandı ve bu durum, dolar cinsinden fiyatlandırılan altın ve gümüşü diğer para birimlerini elinde bulunduranlar için daha pahalı hale getirdi, petrol fiyatlarındaki artış ise enflasyon endişelerini yeniledi ve yakın vadede faiz indirimi umutlarını azaltınca, spot altın yüzde 0,5 düşüşle ons başına 5.151 dolara geriledi ve Nisan teslimatlı ABD altın vadeli işlemleri de yüzde 0,4 gerileme ile 5.15 dolara düştü. Bence ABD dolarının gücü ve bununla bağlantılı faiz oranları, yaşanan şiddet olaylarına rağmen altın için hafif bir engel teşkil ediyor; aksi takdirde yaşananlar altını destekleyici nitelikte. Spot gümüş yüzde 1,1 düşüşle ons başına 84,85 dolara geriledi. Spot platin yüzde 0,3 kayıpla 2.162 dolara inerken, paladyum yüzde 0,6 artışla 1.646 dolara yükseldi.

Yurtiçinde gündemimiz TCMB’nin faiz kararı. İran savaşı başladığında belirttiğimiz noktada kalmaya devam ediyor ve TCMB’nin pas geçerek haftalık repo faizini yüzde 37’de sabit bırakmasını bekliyoruz. Zaten TCMB İran savaşı sonrası yaşanabilecek gelişmelere karşı haftalık repo ihalelerine bir süre ara verme kararı açıklamış ve ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti (AOFM) faiz koridorunun üst bandı olan yüzde 40 seviyesine yerleştirmişti. Jeopolitik risklerin azalması durumunda TCMB’nin Nisan ayında politika faiz indirim sürecine 50 baz puanla devam etmesini beklerken, yıl sonu için beklentimiz de yüzde 31,50 seviyesinde bulunmaktadır."